Kolejny turecki obiekt na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO

Na przełomie czerwca i lipca 2018 r. w Manamie odbyła się doroczna sesja Komitetu Światowego Dziedzictwa, podczas której Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO poszerzono o kolejne wpisy. Jednym z nich jest Göbekli Tepe – stanowisko archeologiczne w Turcji.

Göbekli Tepe położone jest w górach Germuş, w południowo–wschodniej Anatolii i choć zainteresowanie tym rejonem trwa już od lat 60. XX wieku, to jednak dopiero w 1995 r. rozpoczęto badania archeologiczne. Trwają one do dziś i wciąż są obiektem wielkiego zainteresowania archeologów, geologów i innych badaczy z całego świata. Dlaczego Göbekli Tepe jest tak interesujące? Prawdopodobnie to właśnie tam zlokalizowane jest najstarsze miejsce kultu stworzone przez człowieka. Badacze oceniają jego wiek na co najmniej 12 tys. lat! O zawrót głowy przyprawia także rozmach budowli. Do dziś udało się odkopać i wstępnie poznać zaledwie 4 struktury, lecz badania geofizyczne pozwalają sądzić, że jest ich aż 16. W obrębie murów całego kompleksu znaleziono np. 6 kamiennych koryt oraz szereg pokoi, ale uwagę badaczy przykuwają także detale, np. płaskorzeźby przedstawiające zwierzęta i ludzkie postacie, którymi pokryte są gigantyczne słupy. Interesujące w tych elementach jest także ich ukształtowanie w literę T, które naukowcy interpretują jako wzorowanie się na sylwetce człowieka lub podobnych do ludzi bóstw. Na korzyść tej teorii przemawia fakt, że podobną formę przedstawienia ludzkich istot znajdowano w całej Turcji.

Odkrycie zawartości Göbekli Tepe zmienia całkowicie wiedzę naukową o człowieku tamtych epok. Wcześniej sądzono, że ludzie żyjący w okresie przed tzw. rewolucją neolityczną , nie budowali miejsc kultu, a przede wszystkim nie byli w stanie przeprowadzić zorganizowanej budowy. Odnaleziona świątynia świadczy jednak o czymś zupełnie odwrotnym – o umiejętności podziału pracy i archaicznej wiedzy inżynieryjnej, którą musieli posiadać budowniczy Göbekli Tepe. Takie odkrycie każe całkowicie zrewidować współczesną wiedzę o rozwoju człowieka.

Najnowsze odkrycia
Prace nad tym niesamowitym elementem historii trwają nieprzerwanie, a ostatnie doniesienia archeologiczne świadczą o tym, że Göbekli Tepe była nie tylko świątynią, ale także stanowiła ośrodek astronomiczny. Dowodem na to mają być zaawansowane badania interdyscyplinarne, wykorzystujące najnowsze technologie, w rezultacie których doszło do zinterpretowania zwierzęcych płaskorzeźb jako znanych w starożytności konstelacji. Badacze wysuwają także daleko idącą teorię, że na nieodkopanych jeszcze elementach może znajdować się data, od której liczono czas. Rekonstrukcje pozwalają sądzić, że jest to data zbieżna z momentem rozpoczęcia ostatniego zlodowacenia, które przypada na czas ok. 13 tys. lat temu.