Upadek Eurolot-u: Minister Skarbu Państwa nie dał rady pomóc

Najwyższa Izba Kontroli ustaliła, że działania naprawcze Ministra Skarbu Państwa w poprzednim rządzie w celu ratowania spółki Eurolot były nieskuteczne, mimo posiadania przez resort wiadomosci o systematycznie pogarszającej się sytuacji finansowej przewoźnika. Spółka Eurolot rozpoczęła działalność w 1997 r. Była operatorem lotniczym świadczącym usługę wynajmu samolotów wraz z załogami. Przekazano jej obsługę deficytowych przewozów pasażerskich na liniach krajowych realizowanych przez PLL LOT. W 2000 roku Eurolot zaczął obsługiwać także przewozy na trasach międzynarodowych. Stał się operatorem samolotów o pojemności do 100 miejsc w Grupie LOT. Do 2010 r. Eurolot współpracował tylko z PLL LOT.

Jak przypomina komunikat NIK, problemy finansowe LOT-u oraz ograniczenie liczby połączeń spowodowały zmianę celów działalności Spółki – próbę utworzenia własnej siatki połączeń i rozwoju rejsów czarterowych.
W 2010 roku Eurolot odnotował już ponad 12 mln zł straty.
W 20011 roku powstała marka eurolot.com oraz zakupiono 11 samolotów Bombardier Q400 NextGen.
Według strategii na lata 2011- 2013 Eurolot miał utrzymać pozycję lidera pod względem liczby połączeń krajowych i dalszą ekspansję w Europie; ponad dwukrotny wzrost liczby rejsów w ramach własnej siatki połączeń oraz ponad trzykrotny wzrost liczby pasażerów w 2013 roku.
Plan na lata 2013 – 2023 zakładał już w 2014 roku kolejny, trzykrotny wzrost liczby pasażerów oraz uruchomienie 20 kolejnych połączeń.
Raport NIK podkreśla, że założenia zaakceptowane przez Radę Nadzorczą oraz Ministra Skarbu Państwa, były nierealne i niespójne – w biznesplanach Spółki jasno wskazywano, że budowanie siatki połączeń trwa od dwóch do trzech lat.
Nie utworzona została własna siatka połączeń.

W 2014 roku PLL LOT wypowiedział Eurolotowi umowę o świadczenie usług najmu samolotów wraz z załogami.
W 2012 r. przychody Eurolotu ze współpracy z narodowym operatorem lotniczym wyniosły 130 mln zł, w 2013 r. – blisko 143 mln zł.
Rok 2013 r został zamknięty stratą z działalności operacyjnej w wysokości 43,6 mln zł i stratą netto na poziomie 55 mln zł.
Brakowało w związku z tym pieniędzy na spłatę rat za kupione samoloty Q400.
Leasingodawca rozwiązał umowę właśnie z powodu wysokich, niespłacanych zobowiązań spółki. W efekcie skrócenia okresu leasingu samolotów Q400, środki zarezerwowane na remonty samolotów, w wysokości ponad 76 mln zł, pozostały u leasingodawcy.

Rozpoczęta w maju 2014 roku współpraca czarterowa Eurolotu ze spółką 4You Airlines zakończyła się stratą w wysokości ponad 15 mln zł. Umowa została zawarta przez ówczesnego Prezesa Eurolotu bez wymaganej statutem uchwały Zarządu Spółki.
NIK ustaliła, że aneks do umowy, definiujący zasady rozliczeń między stronami, nie został w ogóle podpisany. Mimo iż Spółka 4You już w sierpniu 2014 r. przestała regulować należności, Eurolot nie przerwał świadczenia usług przewozowych. Ponadto w umowie pomiędzy spółkami nie było zapisów zabezpieczających jej realizację. Zabezpieczenie pokrywało jedynie ewentualne koszty związane z danym lotem, a nie uwzględniało innych kosztów ponoszonych przez Eurolot, np. z tytułu reklamacji za opóźnienia lotów, zgubienie bagażu, czy podstawienia samolotów zastępczych.
Wedłuh NIK Eurolot rozpoczynając współpracę z 4You nie przewidział skali trudności tego projektu. Spółka nie była organizacyjnie przygotowana do bieżącego rozliczania rzeczywistych kosztów realizacji umowy z 4You. Przedpłaty z realizacji rejsów wpływały na konto przewoźnika zgodnie z prognozą kosztów, natomiast rozliczenia końcowe odbywały się po kilku tygodniach, po wpłynięciu wszystkich faktur z danego rejsu.
W związku z wykazaniem w bilansie za rok 2013 straty w wysokości 154 mln zł, przewyższającej kapitał Eurolotu o ponad 77 mln zł, podjęto decyzję o likwidacji Spółki. Eurolot został postawiony w stan likwidacji 20 marca 2015 roku, a działalność lotniczą przestał prowadzić 1 kwietnia 2015 roku. Zdaniem NIK przedłużenie w 2014 roku, o rok okresu działalności Spółki w oparciu o nierealistyczne założenia zawarte w biznesplanie na lata 2013-2023, nie było uzasadnione i jedynie pogłębiło złą sytuację finansową Eurolotu.

Komunikat NIK głosi, że “działający w Ministerstwie Skarbu Państwa zespół do spraw monitorowania restrukturyzacji przedsiębiorstw sektora lotniczego nie wypracował żadnych rekomendacji dotyczących działalności Eurolotu. Minister Skarbu Państwa, będący większościowym akcjonariuszem zarówno Eurolotu jak i PLL LOT, udzielając pomocy publicznej na ratowanie tej drugiej spółki, nie przewidział konsekwencji, jakie ta pomoc będzie miała dla Eurolotu. Nie rozważono sytuacji, w której PLL LOT w ramach restrukturyzacji, będzie zobowiązany do ograniczenia działalności operacyjnej, powodującej m.in. ograniczenie, a następnie całkowite zaprzestanie współpracy z Eurolotem.”

Po kontroli w Spółce Eurolot NIK skierowała pismo do Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Ustalenia Izby wskazują, że działania Zarządu Eurolotu mogły godzić w interesy ekonomiczne Spółki i mieć znamiona korupcji. NIK zwróciła szczególnie uwagę na współpracę Eurolotu ze spółką 4You Airlines.