Nowa dyrektywa zmieni zasady sprzedaży wycieczek. Nie wszystkie przepisy rozwiewają wątpliwości

30 czerwca 2026

fot. Giammarco Boscaro/unsplash

Likwidacja usług powiązanych, nowe zasady zwrotów pieniędzy, odstąpienia od umowy i rozliczeń między organizatorami a ich partnerami – to najważniejsze rozwiązania przewidziane w nowelizacji unijnej dyrektywy o imprezach turystycznych. Choć celem zmian jest uporządkowanie rynku, eksperci wskazują, że część nowych przepisów może nadal budzić wątpliwości interpretacyjne.

Nowelizacja unijnej dyrektywy o imprezach turystycznych ma dostosować przepisy do realiów współczesnego rynku i doświadczeń ostatnich lat. Zmienia zasady sprzedaży wycieczek, rozszerza ochronę podróżnych oraz porządkuje odpowiedzialność organizatorów. O proponowanych rozwiązaniach i ich konsekwencjach dla rynku dyskutowali uczestnicy I Ogólnopolskiej Konferencji „Prawo w biurach podróży – teoria i praktyka”, która odbyła się 25 czerwca 2026 roku.

Koniec z usługami powiązanymi

Konferencję otworzył Dominik Borek, dyrektor Departamentu Turystyki w Ministerstwie Sportu i Turystyki, przedstawiając główne założenia nowelizacji dyrektywy o imprezach turystycznych. Jak podkreślał, choć celem zmian jest uproszczenie przepisów, część nowych rozwiązań może rodzić kolejne wątpliwości interpretacyjne.

Najważniejszą zmianą jest usunięcie z dyrektywy kategorii powiązanych usług turystycznych. Komisja Europejska uznała, że zamiast zwiększać ochronę podróżnych, rozwiązanie to komplikowało stosowanie przepisów i powodowało problemy z rozróżnieniem poszczególnych rodzajów usług. Dlatego w dyrektywie zdecydowano się pozostawić wyłącznie imprezy turystyczne.

Usunięcie kategorii usług powiązanych nie oznacza, że z rynku znikną zakupy obejmujące kilka elementów jednej podróży, np. lot i hotel rezerwowane u różnych firm. Zmieni się natomiast sposób oceny, czy taki zestaw usług należy traktować jako imprezę turystyczną, a więc czy podróżny będzie korzystał z pełnej ochrony przewidzianej w dyrektywie. Do tej pory, aby zakup dokonany u różnych przedsiębiorców został uznany za imprezę turystyczną, pomiędzy sprzedawcami musiał zostać przekazany szerszy zakres danych klienta, m.in. imię i nazwisko, adres e-mail oraz informacje dotyczące płatności. Po wejściu w życie nowych przepisów próg ten zostanie obniżony. Wystarczy przekazanie danych pozwalających zidentyfikować podróżnego, np. numeru telefonu lub nazwy konta w mediach społecznościowych.

Komisja Europejska przekonuje, że zmiana ta lepiej odpowiada realiom funkcjonowania współczesnych platform rezerwacyjnych. Dominik Borek studzi jednak ten optymizm. Jak podkreślał, sama nowelizacja nie rozwiąże wszystkich problemów, ponieważ przedsiębiorcy nadal mogą próbować konstruować proces sprzedaży w taki sposób, aby uniknąć obowiązków wynikających z organizacji imprezy turystycznej.

Voucher nie tylko na imprezę turystyczną?

Osobnym tematem były przepisy dotyczące voucherów turystycznych. Nowelizacja wprowadza do dyrektywy szczegółowe zasady ich stosowania. Zgodnie z nowym art. 12a podróżny będzie mógł wykorzystać go nie tylko przy zakupie imprezy turystycznej, ale również na każdą usługę oferowaną przez organizatora. Voucher będzie można także realizować częściowo.

To właśnie ten zapis budzi wątpliwości. Jak tłumaczył Dominik Borek, tak szerokie sformułowanie może prowadzić do różnych interpretacji, zwłaszcza gdy organizator prowadzi również inną działalność. Pojawia się więc pytanie, gdzie przebiega granica między usługami, na które voucher powinien być honorowany, a tymi, których nowe przepisy nie powinny obejmować. Z tego powodu Polska opowiadała się za rozwiązaniem, zgodnie z którym voucher można byłoby wykorzystać wyłącznie na zakup imprezy turystycznej. Ostatecznie przyjęto jednak szerszą wersję przepisów.

Branża wpłynęła na kształt przepisów

Głos zabrał także Paweł Niewiadomski, prezes Polskiej Izby Turystyki i Europejskiego Związku Biur Podróży (ECTAA), który przedstawił kulisy prac nad nowelizacją dyrektywy. Wyjaśnił, w jaki sposób branża próbowała wpłynąć na jej ostateczny kształt i które rozwiązania udało się zmienić jeszcze na etapie negocjacji w Brukseli.

Jak przypomniał, impulsem do rozpoczęcia prac nad nowymi przepisami były dwa wydarzenia – upadek biura Thomas Cook oraz pandemia COVID-19. To właśnie wtedy ujawniły się słabości obowiązujących regulacji. Organizatorzy turystyki byli zobowiązani do zwrotu pieniędzy klientom w ciągu 14 dni, mimo że wcześniej przekazali środki liniom lotniczym, hotelom i innym dostawcom usług.

Odpowiedzią Komisji Europejskiej miało być dalsze wzmocnienie ochrony podróżnych. Jednym z rozważanych rozwiązań było ograniczenie wysokości zaliczek pobieranych przez organizatorów turystyki przed rozpoczęciem imprezy. Branża przekonywała jednak, że taki mechanizm mógłby utrudnić finansowanie rezerwacji hoteli, przelotów i innych świadczeń kupowanych z dużym wyprzedzeniem.

Ostatecznie zrezygnowano z wprowadzenia jednolitego limitu zaliczek obowiązującego w całej Unii Europejskiej. Państwa członkowskie same będą mogły określać zasady ich pobierania. Zdaniem Niewiadomskiego dla Polski nie powinno to oznaczać istotnych zmian.

„Polski system został uznany za modelowe rozwiązanie, które powinno być stosowane również w innych państwach. Wysokość zaliczek w naszym kraju jest już uzależniona od obowiązkowych gwarancji finansowych, które muszą posiadać organizatorzy turystyki” – tłumaczył Paweł Niewiadomski.

Dyrektywa zmienia zasady zwrotów i rozliczeń

Nowe przepisy rozszerzają prawo do bezkosztowej rezygnacji z imprezy turystycznej. Dotychczas dotyczyło ono przede wszystkim nadzwyczajnych wydarzeń występujących w miejscu planowanego wypoczynku. Po zmianach obejmie również sytuacje, w których takie okoliczności wystąpią w miejscu zamieszkania podróżnego i uniemożliwią mu wyjazd. Zdaniem prezesa PIT nowe regulacje powinny zapewniać wysoki poziom ochrony konsumentów, ale jednocześnie uwzględniać realia prowadzenia działalności przez organizatorów turystyki:

„Jesteśmy za tym, żeby konsument był jak najlepiej zabezpieczony. Problem polega na tym, że organizatorzy nie mają możliwości ubezpieczenia się od takich sytuacji” – podkreślił.

Nowelizacja wzmacnia również mechanizmy związane ze zwrotem środków podróżnym. We wszystkich państwach Unii Europejskiej ma obowiązywać maksymalnie sześciomiesięczny termin na rozpatrzenie roszczeń i wypłatę pieniędzy. Jak podkreślono podczas konferencji, zmiana ta ma przede wszystkim ujednolicić procedury obowiązujące w państwach członkowskich, ponieważ w wielu z nich postępowania już dziś kończą się w podobnym lub krótszym czasie.

Dyrektywa zmienia także zasady rozliczeń między organizatorami turystyki a hotelami, liniami lotniczymi i innymi dostawcami usług. Jeśli nie wykonają oni świadczenia będącego częścią imprezy turystycznej, będą zobowiązani zwrócić organizatorowi otrzymane środki w ciągu siedmiu dni. Ma to rozwiązać problem, z którym od lat borykały się biura podróży. Często touroperatorzy zwracali pieniądze klientom z własnych środków, zanim odzyskali je od swoich kontrahentów.

Jak podkreślał Paweł Niewiadomski, nowe rozwiązania powinny sprawnie funkcjonować w relacjach z przedsiębiorcami z państw Unii Europejskiej, których będą obowiązywać te same przepisy. Znacznie trudniejsze pozostanie natomiast wyegzekwowanie podobnych zasad od kontrahentów spoza UE. Dlatego Europejski Związek Biur Podróży (ECTAA) prowadzi rozmowy z organizacjami hotelarskimi i przewoźnikami z innych części świata, aby te same mechanizmy uwzględniono również w zawieranych z nimi umowach.

Przypomnijmy, że państwa członkowskie będą miały 28 miesięcy na wdrożenie zmian od momentu wejścia dyrektywy w życie. Następnie przewidziano jeszcze półroczne vacatio legis. Oznacza to, że najbliższe dwa i pół roku będą okresem dyskusji nad implementacją nowych przepisów do prawa krajowego.