Nieborów: Sobiescy i Radziwiłłowie. Strażnicy Wizerunku Maryjnego

Muzeum w Nieborowie i Arkadii wspólnie z Fundacją Trzy Trąby otwierają w połowie czerwca nową wystawę, która obejmie szereg przedmiotów związanych z bitwą wiedeńską 1683 roku oraz jej najważniejszymi protagonistami po stronie polskiej – rodziną Sobieskich i ich najbliższych krewnych, Radziwiłłów. Wśród nich najcenniejsza pamiątka rodzinna – obraz Matki Boskiej znaleziony podczas Odsieczy Wiedeńskiej w 1683 roku.
Wystawa pod nazwą „Sobiescy i Radziwiłłowie. Strażnicy Wizerunku Maryjnego” będzie czynna od 15 czerwca w Muzeum w Nieborowie i Arkadii, w Pałacu Radziwiłłów. Wśród rozmaitych pamiątek, warto wyróżnić m.in. buławę hetmańską z XVII wieku czy XVIII wieczną zbroję husarską. Prezentowane będą także portrety Radziwiłłów ze starej linii nieświeskiej, która wygasła w roku 1813. W Nieborowie można będzie obejrzeć obrazy przedstawiające Jana III Sobieskiego, Dominika Radziwiłła, Katarzynę z Sobieskich Radziwiłłową, Michała Kazimierza Radziwiłła i Michała Kazimierza Radziwiłła- Rybeńko Większość eksponatów jest własnością osób prywatnych i nigdy nie była prezentowana publicznie.
Wśród nich znajduje się najcenniejsza pamiątka rodzinna – obraz Matki Boskiej, który pokazywany był jedynie w 1883 i 1983 roku, podczas dwóch wystaw w Krakowie upamiętniających okrągłe rocznice wiktorii wiedeńskiej. Według źródeł historycznych obraz ten został znaleziony w 1683 r. przez hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego, podczas Odsieczy Wiedeńskiej i od razu uznany przez króla Jana III Sobieskiego za symbol zwycięstwa nad armią turecką.
Napisy w banderolach trzymane przez anioły, odnoszące się do imienia króla (In hac Imagine Mariae Victor ero Ioannnes (W tym obrazie Maryi ja Jan będę zwycięzcą) oraz In hac Imagine Mariae Vinces Ioannes (W tym obrazie Maryi zwyciężysz Janie)), spotęgowały przeświadczenie Sobieskiego o boskiej opiece.
Przekonanie to monarcha wskazał, pisząc „na gorąco” do Marii Kazimiery 17 września 1683 r.: „Obraz tu jeden cudownym dosyć sposobem dostał mi się”. Historię malowidła zrelacjonował na piśmie w 1730 r. królewicz Jakub Ludwik Sobieski, na prośbę swej córki, Marii Klementyny; relację tę znano z dwóch egzemplarzy, znajdujących się w Watykanie i (do 1939 r.) w Archiwum Radziwiłłowskim w Warszawie. Ten niepozorny wizerunek maryjny, od początku otoczony przez Jana III kultem, był jedną z najcenniejszych zdobyczy, jaką król przywiózł spod Wiednia. Po śmierci wnuczki Jana III Sobieskiego, Marii Karoliny de Bouillon w 1740 r., spuściznę Sobieskich odziedziczył Michał Kazimierz Radziwiłł, zwany Rybeńko, wnuk Katarzyny Sobieskiej, siostry Jana III.
“Z tym wizerunkiem Janie zwyciężysz” wystawa w Arkadii – kurator wystawy „Sobiescy i Radziwiłłowie. Strażnicy wizerunku maryjnego” w Muzeum w Nieborowie i Arkadii Monika Antczak opowiada o niezwykłym wizerunku Matki Boskiej i innych pamiątkach związanych z historią Polski oraz rodami Sobieskich i Radziwiłłów. Czytaj więcej tutaj…
Stał się on pierwszym strażnikiem pamięci królewskiego rodu. Zapewne zdawał sobie sprawę z wagi dziedzictwa Żółkiewskich i Sobieskich, które przynosiło Radziwiłłom chwałę, ale też nakładało na nich pewną odpowiedzialność po wymarciu potomków króla Jana III. Do najcenniejszych pamiątek odziedziczonych po królu należał obraz Matki Boskiej spod Wiednia. Rybeńko urządził kaplicę dla obrazu w części skrzydła zamku nieświeskiego i przykazał swoim następcom, by modlili się właśnie przed tym wizerunkiem oraz strzegli go bardziej niż jakiegokolwiek innego skarbu. Z czasem zaczęto nazywać obraz Matką Boską Nieświeską lub Radziwiłłowską.
Dzieło przetrwało na zamku najazd Rosjan na Nieśwież w czasie, gdy syn Rybeńki, Karol Stanisław, zwany Panie Kochanku, przystąpił do konfederacji barskiej.
Przetrwał także, kiedy Rosjanie kolejny raz złupili zamek w roku 1812, po tym jak Dominik Radziwiłł, bratanek Panie Kochanku, wstąpił – będąc poddanym cara – do armii napoleońskiej. Przez następne stulecie obrazem opiekowały się kolejne pokolenia Radziwiłłów. W 1939 roku przed niechybnym zniszczeniem obraz uratowała Anna Engelgard, opiekunka dzieci ostatniego ordynata nieświeskiego, Leona Radziwiłła.
Mapa dojazdu do Arkadii:
Po wojnie przywiozła obraz do Warszawy i przekazała go bratanicy Leona, Izabelli Radziwiłłowej, zwanej w rodzinie Balalą. W obecnym pokoleniu strażnikami obrazu są Maria Anna i Maciej Radziwiłłowie. Niezwykła historia jednego obrazu splata ze sobą wiele wątków historii. Był on symbolem zwycięstwa, relikwią, która przypominała chwalebne czyny przodków, łączyła pokolenia, odnosząc się do prawdziwych i trwałych wartości. Dla społeczeństwa pozbawionego ojczyzny był nadzieją na odzyskanie wolności. Matka Boska Sobieska, Radziwiłłowska, Nieświeska, dla każdego swego „strażnika” miała podobne znaczenie, które nie zmieniło się mimo upływu ponad 300 lat. Wystawa będzie czynna od 15 czerwca do 15 września 2019 roku.
Tekst: Łukasz Rusiniak, Monika Antczak
Artykuł powstał we współpracy z Fundacją XX. Czartoryskich.
POWIĄZANE WPISY
18 listopada 2026
Najlepsze atrakcje turystyczne Polski 2026 wybrane. Zamek w Mosznej ze Złotym Certyfikatem POT
17 listopada podczas uroczystej gali rozstrzygnięto XXIII edycję Konkursu na Najlepszy…
0 Komentarzy7 Minuty
17 listopada 2026
Kraków zarabia miliony na turystyce. Prezydent miasta Łukasz Gibała postanowił jednak na niej zaoszczędzić
Turystyka przynosi Krakowowi blisko 700 mln zł wpływów budżetowych rocznie i zapewnia…
0 Komentarzy9 Minuty
17 listopada 2026
Turespaña i Turismo de Gran Canaria zapraszają branżę turystyczną na spotkanie w Warszawie
Gran Canaria chce pokazać polskiej branży turystycznej, że jest kierunkiem atrakcyjnym…
0 Komentarzy1 Minuty
12 listopada 2026
Polski armator powiększa flotę o nowy prom. Bursztyn Unity obsłuży popularną trasę do Szwecji
Polska flota promowa powiększyła się o kolejną nowoczesną jednostkę. 11 listopada w…
0 Komentarzy3 Minuty
10 listopada 2026
Tragedia w Krakowie wystawiła na próbę wizerunek Polski. Branża turystyczna ocenia możliwe skutki
7 listopada 2026 roku doszło do jednego z najbardziej tragicznych zdarzeń w historii…
0 Komentarzy9 Minuty
10 listopada 2026
Karol Przywara nowym prezesem Związku Regionalnych Portów Lotniczych
Karol Przywara, prezes Portu Lotniczego Wrocław, został nowym prezesem Związku…
0 Komentarzy3 Minuty
10 listopada 2026
Powiśle na weekend. Malbork i Sztum łączą historyczne dziedzictwo z nowoczesnością
Rosnąca popularność city breaków i krótkich wyjazdów krajowych otwiera nowe możliwości…
0 Komentarzy12 Minuty
10 listopada 2026
Czeki turystyczne rozchodzą się w kilka minut. Nie wszystkie jednak przekładają się na przyjazdy turystów
Pula czeków turystycznych znika w kilka minut, ale to nie oznacza, że wszystkie…
0 Komentarzy19 Minuty
9 listopada 2026
Pomorskie wkracza do świata fantasy. Tak chce zachęcić turystów do odkrywania regionu
Zamiast tradycyjnych widokówek pojawiają się bohaterowie rodem z fantastycznych…
0 Komentarzy3 Minuty










