Światowy Dzień Turystyki w Augustowie. Branża o zmianach i wyzwaniach na kolejne lata

Polska turystyka potrzebuje nie tylko dalszego wzrostu, ale też zmian w sposobie zarządzania, lepszych danych, nowych regulacji i sprawniejszej współpracy administracji z branżą. Podczas Ogólnopolskich Obchodów Światowego Dnia Turystyki w Augustowie przedstawiciele branży dyskutowali o rozwiązaniach, które mają wyznaczać kierunek jego rozwoju w najbliższej dekadzie. Wśród najważniejszych tematów znalazły się rekomendacje do 2035 roku, przyszłość systemu POT–ROT–LOT, Obserwatorium Turystyki, kadry, najem krótkoterminowy i rozwój produktów turystycznych.

Tegoroczne obchody Światowego Dnia Turystyki połączyły część oficjalną z całodniową debatą o problemach i kierunkach rozwoju branży. W Augustowie spotkali się przedstawiciele administracji centralnej i samorządowej, organizacji regionalnych i lokalnych oraz branży. W programie znalazły się m.in. przyszłość polskiej turystyki do 2035 roku, kondycja gospodarki turystycznej, ochrona parków narodowych, instrumenty wsparcia regionalnego, sport, turystyka rowerowa, promocja kraju, dane i nowe technologie.

Potrzebna jest merytoryczna rozmowa o turystyce

Otwierający spotkanie Ireneusz Raś, sekretarz stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki, podkreślał, że Światowy Dzień Turystyki powinien służyć nie tylko świętowaniu, ale także podsumowaniu pracy wykonanej w ciągu roku i otwartej dyskusji o problemach branży. Jednym z tematów, do których odniósł się w Augustowie, był system współpracy POT–ROT–LOT. Raś wskazywał na jego wartość jako mechanizmu łączącego administrację centralną i lokalną z biznesem, ale jednocześnie zaznaczał, że jego budowa nie została jeszcze zakończona. Pytaniem pozostaje więc, jak doprowadzić ten model do rozwiązania możliwie bliskiego pierwotnym założeniom.

W wystąpieniu Ireneusza Rasia pojawił się również temat wkładu polskiej turystyki w promocję kraju i sukcesy gospodarcze. Minister zwrócił uwagę na rekomendacje przygotowane przez zespół pod kierunkiem dr. Bartłomieja Walasa. Dokument uzyskał pozytywne opinie Rady Turystyki przy Ministerstwie Sportu i Turystyki oraz Rady Polskiej Organizacji Turystycznej. Ireneusz Raś podkreślał przede wszystkim jego praktyczny, a nie wyłącznie teoretyczny charakter.

Rekomendacje nie są dokumentem tylko dla ministerstwa

Jednym z punktów programu była prezentacja „Rekomendacji Strategicznych Rozwoju Turystyki w Polsce do roku 2035”. Dr Bartłomiej Walas wyjaśniał, że świadomie użyto określenia „rekomendacje”, a nie „strategia”. Dokument nie ma być bowiem materiałem wyłącznie dla Ministerstwa Sportu i Turystyki czy POT, lecz punktem odniesienia dla różnych uczestników rynku, w tym samorządów. Poszczególne instytucje mogą na jego podstawie dobierać instrumenty odpowiadające ich kompetencjom i potrzebom.

Punktem wyjścia było pytanie: jak powinna wyglądać polska gospodarka turystyczna w 2035 roku? Bartłomiej Walas zwrócił uwagę, że samo przedłużanie obecnych trendów statystycznych nie wystarczy do odpowiedzi. Podkreślał również problem różnych metod obliczania podstawowych wskaźników, w tym udziału turystyki w PKB. Jego zdaniem branża potrzebuje precyzyjniejszego definiowania zjawisk i większej ostrożności przy porównywaniu danych.

W rekomendacjach uwzględniono również niepewność otoczenia. Turystyka jest szczególnie podatna na wydarzenia gospodarcze, społeczne, polityczne i geopolityczne, dlatego zamiast jednego prostego scenariusza konieczne jest przygotowywanie różnych wariantów rozwoju.

Rozproszenie przedsiębiorców i słabe zarządzanie destynacjami wśród barier

Wśród problemów zidentyfikowanych w dokumencie wymieniono silne rozproszenie przedsiębiorców i brak wystarczającej integracji środowiska. Drugim istotnym zagadnieniem jest zarządzanie turystyką na poziomie lokalnym i regionalnym. Zdaniem autora rekomendacji w Polsce wciąż w niewystarczającym stopniu rozwinięty jest silny sektor zarządzający destynacjami. Jedną z przyczyn są różnice interesów poszczególnych grup uczestniczących w rozwoju turystyki.

Zwrócono także uwagę na konieczność różnicowania polityki wobec poszczególnych miejsc i produktów. Analiza atrakcyjności i konkurencyjności została przeprowadzona osobno dla rynku krajowego i rynków zagranicznych. W przypadku turystyki przyjazdowej Bartłomiej Walas wskazywał m.in. na city breaki i segment MICE, ale także rozwijające się segmenty wymagające wsparcia. Z przedstawionej analizy wynikało jednocześnie, że poszczególne produkty turystyczne mają perspektywy wzrostu, choć jego tempo będzie różne. Oznacza to również potrzebę różnicowania promocji i instrumentów rozwojowych. Jak wskazywał Bartłomiej Walas, sytuacja Krakowa, Warszawy, Białegostoku czy Augustowa jest inna, dlatego nie można wobec wszystkich destynacji stosować identycznych rozwiązań.

Dziesięć tematów wymagających dalszych działań

Podczas wydarzenia zaprezentowano również „Dekalog” obejmujący dziesięć zagadnień wymagających dalszych działań. Wskazano w nim najem krótkoterminowy, usługi hotelarskie, przewodników górskich i turystycznych, szlaki turystyczne, opłatę turystyczną, nowy instrument promocji turystycznej kraju, czek lub bon turystyczny, cyfryzację branży turystycznej, instytut badawczy oraz radę turystyki.

W materiałach przedstawionych podczas spotkania znalazły się również wnioski dotyczące edukacji zawodowej i szkolenia kadr, potrzeby nadania nowej energii systemowi POT–ROT–LOT, stworzenia rejestru szlaków turystycznych oraz rozwoju turystycznych tras rowerowych. Osobno wskazano na postulat branży hotelarskiej dotyczący praktyk platform rezerwacyjnych. Zestaw tych zagadnień pokazuje szerokość dyskusji prowadzonej w Augustowie: obok promocji i rozwoju produktów turystycznych pojawiały się kwestie regulacyjne, organizacyjne, kadrowe i technologiczne.

Obserwatorium Turystyki ma dostarczać wiedzę, nie tylko statystyki

Kolejnym istotnym tematem wydarzenia były dane. Marek Cierpiał-Wolan, prezes Głównego Urzędu Statystycznego, przedstawił założenia Obserwatorium Turystyki. Projekt opiera się na trzech podstawowych elementach: danych, analizach i raportach. Jego zadaniem jest monitorowanie trendów oraz zjawisk i procesów wpływających na rynek turystyczny, przygotowywanie aktualnych danych i opracowań dotyczących turystyki w Polsce i regionach oraz łączenie wiedzy ekspertów i partnerów sektora.

Strategicznym celem Obserwatorium jest dostarczanie wiedzy o turystyce w Polsce poprzez integrację danych, ich analizę, publikowanie wyników i wymianę wiedzy. Efektem ma być zintegrowany obraz turystyki. Istotnym elementem projektu będzie wykorzystanie nowych źródeł informacji. W prezentacji wskazano m.in. dane mobilne, Smart City, dane o płatnościach, GPS oraz informacje pochodzące z aplikacji.

Podlaskie pokazuje efekty regionalnego bonu

Ważną częścią programu były doświadczenia gospodarza tegorocznych obchodów, czyli województwa podlaskiego. Region w ostatnich latach został dotknięty najpierw skutkami pandemii, a następnie kryzysu migracyjnego i sytuacji na wschodniej granicy. Jedną z odpowiedzi samorządu był Podlaski Bon Turystyczny.

Według danych przedstawionych podczas spotkania wygenerowano 20 tys. bonów. Średni przychód związany z jednym bonem oszacowano na około 1,5 tys. zł, co w przeliczeniu dawało około 30 mln zł wpływu do podmiotów, z których usług korzystali turyści odwiedzający region. Przedstawiciele województwa wskazywali, że program był modyfikowany już w trakcie realizacji. Przywołano również analizę rezerwacji noclegów, według której w 2025 roku w stosunku do 2024 roku odnotowano wzrost przekraczający 50 proc.

Bon nie był jedynym działaniem regionu. Wśród inicjatyw znalazł się program „Poznajemy Podlaskie” skierowany do szkół oraz „Turystyczna Ósemka”, ułatwiająca niezmotoryzowanym turystom dotarcie do atrakcji regionu. Ważnym przedsięwzięciem jest również ponadregionalny projekt aktywnej turystyki wodnej realizowany wspólnie przez województwa podlaskie, warmińsko-mazurskie i mazowieckie. Z informacji przedstawionych podczas wydarzenia wynika, że obejmuje on ponad 300 km szlaku, a na jego realizację przeznaczono ponad 130 mln zł ze środków europejskich. Marszałek województwa podlaskiego Łukasz Prokorym wskazywał ponadto, że w 2025 roku liczba noclegów w regionie wzrosła o 54 proc., a w 2026 roku spodziewany jest dalszy wzrost na poziomie około 20 proc.

Sport i rowery jako produkty turystyczne

Popołudniowa część wydarzenia została poświęcona m.in. związkom sportu i turystyki. W panelu dotyczącym synergii obu sektorów rozmawiano o wykorzystaniu sportowców i wydarzeń sportowych do promocji miast, regionów i całego kraju. Uzupełnieniem tej części programu była projekcja filmów promocyjnych „Polska. Więcej niż myślisz”. Osobny panel dotyczył szans Polski na rozwój pozycji na europejskim rynku turystyki rowerowej. W rozmowie uczestniczyli Ireneusz Raś, Małgorzata Wilk-Grzywna, Marek Cierpiał-Wolan oraz Bogdan Dyjuk.

W dyskusji zwracano uwagę, że rozwój tego segmentu nie może sprowadzać się wyłącznie do budowania kolejnych kilometrów tras. Potrzebna jest spójna infrastruktura i oferta, odpowiedni poziom usług dla rowerzystów, dobre oznakowanie, dostęp do informacji oraz współpraca administracji centralnej, regionów i organizacji odpowiedzialnych za rozwój turystyki rowerowej.

Nowy język promocji i kompetencje branży

W końcowej części programu znalazło się spotkanie „Teraz Polska. Nowy język promocji turystyki”, poświęcone sposobowi komunikowania współczesnej oferty kraju. Dyskusja dotyczyła tego, jak Polska powinna opowiadać o swojej ofercie i budować rozpoznawalną markę turystyczną. W kontekście wcześniejszych rozmów o technologii, zmieniających się zachowaniach turystów i nowych sposobach planowania podróży istotne staje się bowiem nie tylko to, co kraj i jego regiony mają do zaoferowania, ale również sposób prezentowania tej oferty odbiorcom. Całodniową część merytoryczną zakończyło otwarte posiedzenie Sektorowej Rady ds. Kompetencji w Turystyce. Kwestia kadr pojawiała się podczas spotkania również w kontekście edukacji zawodowej i szkolenia pracowników.

Odznaczenia „Za Zasługi dla Turystyki” na finał obchodów

Ogólnopolskie Obchody Światowego Dnia Turystyki zakończyła uroczysta gala. Z udziałem Ireneusza Rasia, sekretarza stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki, Magdaleny Krucz, prezes Polskiej Organizacji Turystycznej, oraz Łukasza Prokoryma, marszałka województwa podlaskiego, wręczono Honorowe Odznaki „Za Zasługi dla Turystyki”. Wyróżnienia otrzymały osoby i instytucje związane z rozwojem i promocją turystyki w województwie podlaskim. Reprezentowały różne części sektora od ochrony przyrody i samorządu, przez hotelarstwo, gastronomię i informację turystyczną, po edukację, organizację wydarzeń oraz turystykę aktywną.

Wśród uhonorowanych instytucji znalazły się Suwalski Park Krajobrazowy, Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi oraz Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej im. prof. Witolda Sławińskiego. Honorowe Odznaki „Za Zasługi dla Turystyki” otrzymali również Jarosław Borejszo, Bogdan Kasperek, Barbara Perkowska, Dariusz Maciej Ambrosiewicz, Beata Grażyna Chełmicka-Bordzio, Tobiasz Jankowski, Anna Horodeńska, Anna Narel oraz Wiktoria Pruszyńska. Podczas gali wręczono także nagrodę „Bursztynowy Splendor”. Otrzymała ją Wyższa Szkoła Turystyki i Ekologii w Suchej Beskidzkiej za osiągnięcia w kształceniu profesjonalnych kadr sektora turystyki oraz promocję walorów turystycznych Polski. Nagrodę w imieniu uczelni odebrał dr Bartłomiej Walas, dziekan Wydziału Turystyki i Rekreacji.

Jednym z najczęściej powracających wątków była współpraca. W praktyce realizacja przedstawianych kierunków będzie wymagała zaangażowania administracji centralnej, samorządów, POT, regionalnych i lokalnych organizacji turystycznych, przedsiębiorców, organizacji branżowych oraz środowiska naukowego.