Mazowieckie city breaks – odkryj Radom, Płock, Siedlce i Żyrardów

Jesień i zima to idealny moment, aby spojrzeć na Mazowsze z innej, mniej oczywistej perspektywy. Radom, Płock, Siedlce i Żyrardów udowadniają, że mniejsze miasta regionu potrafią oczarować kulturą i spokojnym rytmem – w sam raz na weekendowy wypad z dala od zgiełku dużych metropolii.

Radom – przestrzeń kultury i sztuki

fot. G. Gerek (archiwum UMWM)

Choć Radom zasłynął w sieci jako bohater żartów, w rzeczywistości zaskakuje bogatą ofertą kulturalną. To miasto Jacka Malczewskiego i Leszka Kołakowskiego, a swoje ślady pozostawili tu także Witold Gombrowicz i Andrzej Wajda. Warto więc przyjechać tu, aby przekonać się, że życie kulturalne Radomia potrafi dorównać temu w stolicy.

Zwiedzanie Radomia najlepiej rozpocząć od rynku, gdzie znajduje się kilka kluczowych zabytków miasta. Można tu zobaczyć m.in. neorenesansową Resursę Obywatelską oraz intrygujący budynek, w którym dawniej swoją siedzibę miała… loża masońska. Kolejnym punktem spaceru powinna być ulica Żeromskiego, pełna klimatycznych kawiarni i eleganckich kamienic. W podwórzu jednej z nich znajduje się ponad stuletnia drukarnia Jana Kantego Trzebińskiego. Charakterystyczny budynek z czerwonej cegły posłużył jako filmowa kawiarnia w wojennym dramacie Jana Łomnickiego „Kontrybucja”.

Alternatywą dla spaceru skupionego na zabytkach historycznych może być przechadzka śladami przemysłowych symboli Radomia. Ta miejska gra terenowa pozwala odkryć marki i produkty, z których miasto w przeszłości było słynne w całym kraju. Na trasie znajdziemy m.in. pomnik kultowego serka homogenizowanego ze spółdzielni mleczarskiej „Rolmlecz” czy stolik ze słynną radomianką oraz filiżanką kawy.

Ci, którzy w Radomiu chcą zobaczyć więcej niż architekturę, powinni odwiedzić także lokalne instytucje kultury. Poza Muzeum im. Jacka Malczewskiego, które w dawnym Kolegium Pijarów prezentuje dorobek malarza, warto zajrzeć także do Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia”. Instytucja mieści się w XIX-wiecznym, neogotyckim budynku dawnej elektrowni, którego industrialny charakter doskonale współgra ze sztuką. Jednym z inicjatorów powstania tej przestrzeni był reżyser Andrzej Wajda, który przekazał placówce część swojej prywatnej kolekcji. Dziś zbiory Elektrowni liczą około 4,5 tys. prac, wśród których znajdują się dzieła wybitnych polskich artystów – od fantastycznych obrazów Zdzisława Beksińskiego, przez ikony malarstwa Jerzego Nowosielskiego, po abstrakcyjne dzieła Wojciecha Fangora.

Siedlce – dla miłośników historii i natury

fot. G. Gerek (archiwum UMWM)

Siedlce to idealna propozycja dla tych, którzy chcą choć na chwilę wyrwać się z dużego miasta. Współcześnie kojarzone m.in. z polską wersją „Biura”, miasto skrywa znacznie więcej ciekawych miejsc i historii.

Zwiedzanie Siedlec dobrze zacząć od miejsca, które pełni rolę jego wizytówki i doskonale wprowadza w jego klimat. Mowa o Ratuszu „Jacek”, który wzniesiono w XVIII wieku, a zdobi go charakterystyczna wieża zegarowa. Warto zajrzeć do środka, bo w dawnym ratuszu mieści się Muzeum Regionalne, które w przystępny sposób opowiada historię Siedlec i regionu. Wśród zbiorów zwracają uwagę monotypie artystki Ireny Karpińskiej oraz bogate kolekcje archeologiczne i etnograficzne, pokazujące życie codzienne mieszkańców.

Miłośnicy architektury sakralnej powinni skierować się do neogotyckiej Katedry Niepokalanego Poczęcia NMP. Monumentalna świątynia z XIX wieku kryje wewnątrz liczne dzieła sztuki. Tuż obok, w Muzeum Diecezjalnym, można zobaczyć słynne dzieło „Ekstaza św. Franciszka” przypisywane hiszpańskiemu artyście El Greco.

Kolejną ciekawostką architektoniczną i jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Siedlcach jest Pałac Ogińskich. Ta okazała rezydencja, otoczona malowniczym parkiem, wygląda jak kadr z filmu i świetnie nadaje się na spacer. Pałac ma długą i ciekawą historię – gościli tu m.in. przedstawiciele wybitnych rodów, w tym Potoccy, a także Tadeusz Kościuszko oraz król Stanisław August Poniatowski.

Płock – miasto, które pamięta królów

Płock to świetna propozycja na weekendowy wypad. Jedno z najstarszych polskich miast najlepiej odkrywać niespiesznie, zaczynając od jego serca – starego rynku. Dawny plac targowy, choć wielokrotnie niszczony przez pożary i wojny, zachował urok zabytkowych kamienic i stanowi jeden z najbardziej żywych punktów miasta, z licznymi kawiarniami i restauracjami.

Tuż obok rynku stoi ratusz, który jest jednym z najważniejszych symboli Płocka. Budynek zapisał się w historii jako miejsce ostatniego posiedzenia Sejmu Królestwa Polskiego przed wybuchem powstania listopadowego. Dziś mieści się tu urząd miasta, a z ratuszowej wieży codziennie rozbrzmiewa hejnał. W samo południe warto zatrzymać się tu na chwilę, aby obejrzeć krótką inscenizację pasowania Bolesława Krzywoustego na rycerza.

Najcenniejszym zabytkiem miasta jest Bazylika Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W Kaplicy Królewskiej znajdują się sarkofagi dwóch władców – Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego. To właśnie tutaj odbyło się słynne pasowanie Krzywoustego, a jego szczątki pozostały w mieście.

Płock może poszczycić się bogatą historią, ale nie brakuje mu także nowoczesnych akcentów, takich jak street art. Miasto ma bogatą mapę murali i warto zrobić z nich osobną trasę spaceru. W centrum łatwo trafić m.in. na „Goryla” przy ul. Sienkiewicza 39 czy „Dziewczynę na motocyklu” przy ul. Kwiatka 14.

Z kolei w poszukiwaniu najlepszej panoramy na miasto warto wybrać się na Wzgórze Tumskie. Ta część Płocka jest popularnym miejscem spacerów i nie ma się czemu dziwić – to jeden z najlepszych punktów widokowych na okolicę. Z wysokości wzgórza można podziwiać rozległy nurt Wisły oraz lasy Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego.

Żyrardów – industrialna perła Mazowsza

Położony pomiędzy Warszawą a Łodzią Żyrardów jest jednym z najciekawszych postindustrialnych terenów w Polsce. Miasto było niegdyś jednym z najważniejszych ośrodków przemysłu tekstylnego w kraju, a produkowane tu wyroby regularnie zdobywały wyróżnienia na międzynarodowych wystawach. Dzieje lokalnego włókiennictwa najlepiej poznawać w Muzeum Lniarstwa, mieszczącym się w jednym z dawnych pofabrycznych budynków. A jeśli po poznaniu przemysłowej historii miasta wciąż będziemy spragnieni wiedzy, warto zajrzeć do Muzeum Mazowsza Zachodniego. Obejmuje ono cztery działy: sztuki, etnograficzny, historyczny oraz ikonografii.

Sercem Żyrardowa pozostaje Osada Fabryczna, czyli zespół urbanistyczny wykonany z czerwonej cegły, który obejmuje robotnicze domy, eleganckie wille, szkoły, kościoły i dawne zabudowania fabryczne. To jeden z najważniejszych kompleksów tego typu w Polsce, który wyróżniono jako Pomnik Historii. Aktualnie zabytek stara się o miejsce na liście UNESCO.

Największe wrażenie robi jednak neogotycki kościół Matki Bożej Pocieszenia. Do budowy jednej z największych świątyń na Mazowszu wykorzystano podobno ponad trzy miliony cegieł. Według lokalnej legendy, mieszkańcy ustawili się w kilkukilometrowy sznur, przekazując sobie cegły z rąk do rąk. Dziś monumentalna świątynia idealnie dopełnia przemysłową scenerię miasta.