Gdzie na Mazowszu obserwować ptaki? Podpowiadamy!

Birdwatching, czyli obserwowanie ptaków, to nie tylko hobby, ale też coraz popularniejszy sposób spędzania urlopu. Również na Mazowszu, gdzie nie trudno o przepiękne krajobrazowo i bogate – pod względem występowania ptaków – miejsca. Warto je zresztą odwiedzić niezależnie od pory roku i zainteresowań.

Coraz więcej turystów szuka w trakcie urlopu wytchnienia i oderwania się od zgiełku miasta. Stąd np. rosnąca popularność podróży unplugged, wyciszenia się, ucieczki do natury. W ten trend świetnie wpisuje się birdwatching – siłą rzeczy w miejscach wyjątkowych pod względem przyrodniczym czy krajobrazowym i w zgodzie z naturą. Wymaga cierpliwości i spokoju, ale daje za to wyjątkowy relaks i regenerację. A przy okazji odrobinę wiedzy o otaczającym nas świecie.

Ptaki obserwować można wszędzie – nawet na ulicach Warszawy (szczęściarze mogą natknąć się np. na sokoły wędrowne). Warto jednak wybrać się ciut dalej, np. do Kampinosu czy nad Jezioro Zegrzyńskie – Mazowsze to raj dla ptaków wodno-błotnych, takich jak łabędzie, zimorodki, żurawie i gęsi. To zasługa krajobrazu bogatego w lasy, łąki, stawy i rzeki, wprost idealne do obserwowania ptasiego życia.

Warszawa

W Warszawie powstał szlak obserwacji ptaków oraz nadwiślańskiej przyrody nad Wisłą. Obejmuje głównie lasy łęgowe i łąki zalewowe, na których spotkać można np. bielika i zimorodka, a nawet wydrę lub bobra.
Szlak ciągnie się na długość 10 kilometrów i biegnie terenem międzywala oraz po koronie wałów przeciwpowodziowych w dzielnicach Mokotów i Wilanów. Jego przebieg wyznaczają oznakowane słupki oraz osiem tablic edukacyjnych i dwa punkty obserwacyjno-widokowe. Trasa biegnie od rejonu siedziby Miejskich Wodociągów i Kanalizacji w środku Warszawy aż do okolic rezerwatu przyrody Wyspy Zawadowskie na obrzeżach miasta.

Nad Wisłą

Warto wybrać się kilkanaście lub kilkadziesiąt kilometrów za Warszawę, bo Wisła daje wspaniałe możliwości podglądania ptaków, w tym przede wszystkim – naszego herbowego orła bielika. Ale znajdziemy tu o wiele więcej gatunków ptaków: rybitwy rzeczne i białoczelne, sieweczki obrożne i rzeczne, zimorodki, gągoły, tracze, czajki, kormorany, czaple siwe i białe, bociany czarne, żurawie, bieliki, myszołowy, błotniaki stawowe i łąkowe. Można obserwować je z brzegu, ale też z kajaka, bo w mniej dostępne zakątki dostęp na piechotę może być utrudniony. Na północy najlepsze możliwości birdwatchingu oferuje Rezerwat „Ławice Kiełpińskie” obejmujący wysepki i brzeg Wisły od Białołęki po Łomianki (tu „upolujemy” np. rybitwę białoczelną, rybitwę zwyczajną, mewę śmieszkę, sieweczkę rzeczną, brodźca piskliwego czy zimorodka). Po drugiej stronie Warszawy warto odwiedzić rezerwaty „Wyspy Zawadowskie” i „Wyspy Świderskie”. Chronią one piaszczyste łachy i wyspy na Wiśle w okolicach Wilanowa i Konstancina-Jeziornej oraz od Wawra po Otwock. W sumie występuje tu bilsko 150 gatunków ptaków.

Rozlewiska Bugu i Narwi

W okresie wiosennym mazowieckie rzeki: Bug i Narew, meandrujące na całej długości swojego biegu, rozlewają się na pola, łęgi i starorzecza. Tworzą tym samym wspaniałe środowisko lęgowe dla licznych gatunków ptaków, które w tym czasie zbierają się na mokradłach w potężne stada – gniazdując i żerując i wygrzewając się w promieniach słonecznych. Są też wyjątkowo wdzięcznym obiektem obserwacji – zarówno z lądu, jak i z wody, jeżeli w ciszy podpłyniemy do nich pontonem lub łodzią. Tereny są chronione – to m.in. Park Krajobrazowy „Podlaski Przełom Bugu” i Nadbużański Park Krajobrazowy. W rezerwacie przyrody „Kózki” stwierdzono lęgi aż 55 gatunków ptaków, w tym tak rzadkich jak rybitwa białoczelna, rybitwa zwyczajna, sieweczka siewna, biegus zmienny czy krwawodziób.

Kampinos i „Łosiowe Błota”

Zaletą Kampinoskiego Parku Narodowego jest nie tylko bogactwo fauny, ale też łatwy dojazd z Warszawy. Ocenia się, że występuje tu nawet 16,5 tys. rodzimych gatunków zwierząt. To także idealne miejsce do obserwowania ptaków (w Puszczy Kampinoskiej gnieździ aż 150 gatunków, ale zaobserwować można ich więcej). Spotkamy tu m.in. żurawie, bociany czarne, bieliki czy orliki krzykliwe, ale warto poszukać też i innych zwierząt, bo w trakcie spaceru natknąć można się także na bobry, jelenie, sarny czy łosie, a przy sprzyjających okolicznościach nawet wilka.

Przy tej okazji warto wspomnieć o rezerwacie „Łosiowe Błota”. Chociaż rezerwat – jak nazwa wskazuje – znany jest głównie z ostoi łosia, to jest to także świetne miejsce dla ptasich rodzin. Na ponad 30 hektarach podmokłych łąk i torfowisk znalazło dom wielu gatunków ptaków wodno-błotnych. Ich oglądanie ułatwia 5-kilometrowa ścieżka przyrodnicza.

Na Mazowszu ptaki obserwować można także nad Jeziorem Zegrzyńskim (np. łabędzie, kaczki krzyżówki, gęsi białoczelne, perkozy czy kormorany), w Łęgach Bielańskich, gdzie występują m.in. bociany białe, czaple siwe oraz błotniaki stawowe, czy nad Polderem Bzura. Atutem tego ostatniego rejonu jest niezwykła różnorodność gatunków ptaków, które zatrzymują się w swoich wędrówkach.

Zachęcamy do odkrywania Mazowsza z lornetką i aparatem fotograficznym w ręku. Śpiew ptaków, szum wody, bujna roślinność – czy jest lepszy sposób, by zrelaksować się i odpocząć od zgiełku codziennego życia? Najlepiej na Mazowszu!