Austria promuje się „Cichą nocą”

W tym roku obchodzimy 200. rocznicę skomponowania i prawykonania najsłynniejszej kolędy świata – Cicha noc. Od listopada 2017 w Austrii działa strona internetowa poświęcona temu jubileuszowi: www.stillenacht.com. W 13 miejscowościach w 3 landach realizowany jest projekt „Kraina cichej nocy”.

O projekcie, ale przede wszystkim o samej kolędzie rozmawiali uczestnicy konferencji w Warszawie zorganizowanej przez austria.info.

Były artystyczne wykonania „Cichej nocy”, ale najważniejszą częścią spotkania była dyskusja „Cicha noc» – znaczenie kolędy kiedyś i dziś”.

O tym, czy „Cicha noc” jest jeszcze pieśnią religijną czy światowym przebojem dyskutowali: znawca muzyki kościelnej ksiądz Grzegorz Poźniak, muzykolog i kompozytor Edward Sielicki, konsultantka muzyczna Agnieszka Kulczycka, mieszkająca w Salzburgu przewodniczka Izabela Gartner oraz dziennikarka Anna Dębowska.

Spotkanie było pierwszym z cyklu spotkań, jakie odbędą się w Krakowie, Hamburgu, Pradze, Moskwie, Petersburgu, Mediolanie i Nowym Jorku.

W obchody 200. rocznicy powstania kolędy najbardziej zaangażowanych jest 13 miejscowości związanych z twórcami i propagatorami kolędy (Miejscowości Cichej Nocy), leżących na terenie trzech landów Austrii: Salzburga, Tyrolu i Górnej Austrii.

Wspólny projekt, który ma na celu przybliżyć gościom wypoczywającym na tych terenach historię powstania kolędy, sylwetki jej twórców oraz dzieje rozpowszechnienia pieśni we wszystkich zakątkach naszego globu.

Jest to potrzebne, bo jak podkreśliła Urszula Kalinowska z austria.info, „Niewiele osób wie, że „Cicha noc” powstała na Ziemi Salzburskiej, że autor melodii urodził się i dorastał w skrajnie ubogich warunkach w Górnej Austrii i że świat poznał kolędę dzięki wieśniakom z doliny Zillertal, którzy sprzedając swoje towary na jarmarkach zimowych, wykonywali tyrolskie pieśni ludowe. Przykładem jest nasz kraj – większość Polaków przekonana jest, że „cicha noc” to polska kolęda.”

W wielu wioskach i miasteczkach związanych z twórcami i pierwszymi propagatorami kolędy istnieje już od dawna szereg muzeów, wystaw, miejsc pamięci i kapliczek. W obliczu zbliżającego się jubileuszu zabiegi służące upamiętnieniu kolędy stały się jeszcze bardziej intensywne.

7 Miejscowości Cichej Nocy na Ziemi Salzburskiej:

Salzburg: miejsce urodzenia Josepha Mohra / spacery z przewodnikiem śladami „Cichej nocy”
Arnsdorf: szkoła, mieszkanie Franza Xavera Grubera / Muzeum Cichej Nocy, kościół pielgrzymkowy
Oberndorf: miejsce pierwszego wykonania / Muzeum Cichej Nocy, kaplica pamiątkowa Hallein: mieszkanie F. X. Grubera i grób kompozytora / Muzeum Cichej Nocy (aktualnie zamknięte), tradycyjne śpiewy u grobu kompozytora
Mariapfarr: pierwsza miejsce posług J. Mohr / Muzeum Cichej Nocy, kościół pielgrzymkowy Hintersee: pierwsza parafia prowadzona przez Mohra samodzielnie / Muzeum Cichej Nocy, kaplica, szlak tematyczny
Wagrain: ostatnie miejsce posług i ostatnie miejsce spoczynku J. Mohra / nowe Muzeum Cichej Nocy, szlak kulturalny

3 Miejscowości Cichej Nocy w Górnej Austrii:

Hochburg-Ach: miejsce urodzenia F. X. Grubera / Muzeum, Szlak Pokoju im. Franza Xavera Grubera, spektakl teatru amatorskiego w trzeci weekend adwentu
im Innkreis: tu F. X. Gruber zdobył zawód nauczyciela / oryginalna Szopki Cichej Nocy w muzeum etnograficznym regionu
Innviertel Steyr: prawdopodobnie najstarszy druk kolędy / kopia druku w Muzeum Bożego Narodzenia (od 2018)

3 Miejscowości Cichej Nocy w Tyrolu:

Fügen: ojczyzna C. Maurachera i chóru rodzinnego Rainerów / muzeum regionu, tablice pamiątkowe
Hippach: ojczyzna Strasserów / Muzeum Regionalne w Domu Strasserów
Region Achensee: ojczyzna pieśniarza ludowego Ludwiga Rainera / wystawa, kapliczka, ostatnie miejsce spoczynku

Najważniejsze wydarzenia w roku jubileuszowym 2018

Od 29 września do 2018 do 3 lutego 2019 roku obejrzymy w dziewięciu miejscowościach i Muzeach Cichej Nocy – między innymi w Salzburg Museum – rozproszoną Wystawę Krajową.
Muzea w Salzburgu, Arnsdorfie, Oberndorfie, Hallein, Wagrain i Mariapfarr zaprezentują kolędę i jej twórców z różnych punktów widzenia, nowy szlak tematyczny w Hintersee także poświęcony jet pieśni. Poza miejscowościami salzburskimi do wystawy dołączyły Hochburg-Ach (Górna Austria) i Fügen (Tyrol).

24 listopada 2018 roku na scenie Felsenreitschule odbędzie się premiera nowego musicalu pt. „Meine Stille Nacht“ („Moja Cicha Noc”). Muzykę napisał amerykański kompozytor filmowy i zdobywa Nagrody Emmy, John Debney („Pasja”, „Sin City: Miasto grzechu“, „Księga dżungli“). Autorem scenariusza jest Hannah Friedman. Spektakl reżyseruje Andreas Gergen, znany z udanej produkcji „The Sound of Music“.

Od 1 grudnia 2018 do 2 lutego 2019 roku w Muzeum Zamkowym w Linz obejrzymy wystawą specjalną zatytułowaną „Weihnachtliches Singen“ (Śpiewy świąteczne), która będzie poświęcona dwusetnemu jubileuszowi „Cichej nocy” oraz 135 rocznicy powstania pastorałki „Es wird scho glei dumper“. Oprócz dziejów kultury pieści bożonarodzeniowych w Górnej Austrii wystawa ta ukaże powiązania obu światowej sławy z Górną Austrią.

Program obchodów wraz z propozycjami wycieczek i pakietami pobytowymi dostępny jest na stronie internetowej stillenacht.com w wersji niemieckiej, angielskiej, włoskiej, polskiej i czeskiej.

Historia kolędy

W 1816 roku młody, pochodzący z Salzburga wikary, Joseph Mohr, pełniący posługi duszpasterskie w alpejskiej wiosce Mariapfarr, napisał wzruszający wiersz, zaczynający się od słów „Cicha noc, święta noc”.

Dwa lata później trafił do miasteczka Oberndorf, gdzie zaprzyjaźnił się z lokalnym nauczycielem i organistą, Franzem Xaverem Gruberem. Jemu też powierzył zadanie napisania melodii do wiersza.

W wigilijny wieczór, podczas pasterki w kościele św. Mikołaja w Oberndorfie, zaśpiewali kolędę po raz pierwszy – na dwa głosy solowe i przy akompaniamencie gitary.

Wezwany do Oberndorfu tyrolskii organmistrz, Carl Mauracher, naprawiając kościelny pozytyw, poznał kolędę „Cicha noc” i zabrał ją ze sobą do rodzinnego Zillertalu. Traf chciał, że w dolinie Zillertal rodził się właśnie nurt muzyczny, zwany dziś tyrolskim pieśniarstwem ludowym. Wiele rodzin chłopskich z tego rejonu, w konieczności podreperowania skromnego budżetu rodzinnego, wędrowało w zimowe miesiące na jarmarki niemieckie i sprzedawało tam rodzime wyroby rzemieślnicze.

Rodziny obdarzone talentem muzycznym przyciągały klientów do swoich kramów, występując z regionalnych strojach i śpiewając tyrolskie pieśni ludowe. Na szczególną uwagę zasługują przy tym dwie rodzinne grupy: rodzeństwo Strasserów i Rainerów, w których repertuarze znalazła się kolęda „Cicha noc”.

Obie pochodziły z doliny Zillertal. To one rozpowszechniły „Cichą noc“ w Niemczech, Rosji i w Ameryce. Reszty dokonali misjonarze.