Kozłówka – pałacowa perełka Lubelszczyzny

Pałac w Kozłówce jest jedną z najlepiej zachowanych w Polsce rezydencji magnackich. Leży w północnej części Lubelszczyzny, w otulinie Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego. Pałacowe wnętrza zaskakują wystrojem z przełomu XIX i XX wieku, a otaczający park zachęca do spacerów i odpoczynku. Na bramie wjazdowej uwagę przykuwa herb Zamoyskich, którzy blisko 150 lat byli właścicielami Kozłówki.

Wzniesiony w latach 1736-1742 dla rodziny Bielińskich pałac, już w 1799 r. stał się własnością rodu Zamoyskich.

Czas świetności Kozłówki łączą się z Konstantym Zamoyskim. Uczynił z niej całoroczną rezydencję i nadał splendor temu miejscu. Przeprowadził gruntowną przebudowę pałacu, nie szczędząc funduszy na prowadzone prace. Trwały one blisko 17 lat czyli niemal trzy razy dłużej niż budowa. Zakończyły się tuż przed wybuchem I Wojny Światowej. Dobudowano m.in. kaplicę, oficynę dla gości i pomieszczenie, gdzie można było organizować przedstawienia teatralne. Do 1944 roku posiadłość w Kozłówce pozostawała w rękach rodziny Zamoyskich. Od tego czasu należy do skarbu państwa. Obecnie mieści się tam muzeum.

Pałacowe wnętrza w dużej mierze zachowały po dziś dzień oryginalny charakter. Dzięki temu zwiedzający Muzeum w Kozłówce mogą przenieść się w świat z przełomu XIX i XX wieku. Uwagę przykuwają chociażby marmurowe kominki, piece z miśnieńskich kafli czy neobarokowe plafony. Meble, lustra, porcelany i srebra pozwalają wyobrazić sobie jak żyli Zamoyscy ponad dwa wieku temu. Ściany zdobi bogata kolekcja obrazów, w dużej mierze to portrety rodzinne i kopie malarstwa europejskiego. Nie brakuje obiektów, które przykuwają uwagę zwiedzających, czego dobrym przykładem jest pianino w kształcie żyrafy czy nietypowy, bo udekorowany skupami żółwi stół. Licząca ponad 6000 woluminów biblioteka dopełniają charakter tego miejsca.

Kozłówka zaskakuje nie tylko doskonale zachowanym Pałacem Zamoyskich, ale również idealnym na spacery parkiem.

W budynku dawnej parowozowni zgromadzono jedyną w Polsce Galerię Sztuki Socrealizmu. Na kolekcję składa się pond 1600 rzeźb, obrazów, plakatów i grafik. Uwagę przykuwają przede wszystkim pomniki Bolesława Bieruta czy Włodzimierza Lenina. Jakby tego było mało z głośników rozbrzmiewają przemówienia partyjnych dygnitarzy czy fragmenty patetycznych kronik.

Miłośnicy turystyki rowerowej, ale również amatorzy dłuższych spacerów, pobyt w dawnym majątku Zamoyskich, mogą połączyć z wyprawą po Lasach Kozłowieckich. Leśny dukt w kierunku wschodnim prowadzi do Wandzina. Jest to niewielka miejscowość znana na Lubelszczyźnie z przygotowywania okazały palm wielkanocnych. Powrót można zaplanować inną ścieżką prowadzącą przez Majdan Kozłowiecki. Cała trasa znajduje się na terenie Kozłowieckiego Park Krajobrazowego, pełnego starego drzewostanu z przewagą sosen i dębów.

Kozłówka jest niezwykłą, choć niewielką miejscowością położoną nieco na uboczu od głównych szlaków Lubelszczyzny. Niemniej dojechać do niej łatwo. Wystarczy skręcić na północ z trasy Warszawa – Lublin. Przepiękne pałacowe wnętrze i zadbane ogrody przyciągają do Kozłówki coraz więcej miłośników bliskich spotkań z historią. Wielu z nich łączy wizytę w tym miejscu z wyprawami do Lublina czy w okolice Kazimierza Dolnego i Nałęczowa.

Artykuł powstał we współpracy z Fundacją XX. Czartoryskich.