Mazowsze pełne legend – odkryj trzy zamki, które pokochają dzieci

Zamek w Liwie fot. G. Gerek (archiwum UMWM)

Mazowsze skrywa wiele miejsc owianych fascynującymi legendami, które potrafią pobudzić wyobraźnię zarówno dzieci, jak i dorosłych. Tutejsze zamki i grody nie tylko przypominają o dawnych czasach, ale także oferują ciekawe warsztaty i rodzinne atrakcje. Weekendowe wyprawy ich śladami to doskonały sposób na połączenie zabawy z nauką i spędzenie wartościowego czasu z najbliższymi.

Zamek w Liwie – Żółta Dama ukazująca się o północy

Jedną z warowni idealnych na rodzinną wycieczkę jest zamek w Liwie, do którego z Warszawy można dojechać w około godzinę. Choć to niewielka budowla, kryje w sobie kawał historii, który zdecydowanie warto odkryć. Początki twierdzy sięgają XV wieku, kiedy z inicjatywy księcia Janusza I Starszego rozpoczęto budowę murowanej obrony mającej chronić Mazowsze przed najazdami. Dziś organizuje się tu rekonstrukcje historyczne, warsztaty edukacyjne oraz turnieje rycerskie, które potrafią zafascynować najmłodszych turystów.

W zamku mieści się muzeum z bogatą kolekcją liczącą około dwóch tys. eksponatów. Szczególną uwagę przyciągają myśliwskie dubeltówki oraz denary znalezione w okolicy, będące świadectwem obecności ludów germańskich na tych terenach w przeszłości. W Zbrojowni można zobaczyć uzbrojenie od czasów starożytnych aż po okres II wojny światowej, a ekspozycję otwiera renesansowa zbroja turniejowa z XIX wieku. Sala Rycerska prezentuje natomiast eksponaty jeszcze bardziej wprowadzające gości w średniowieczny klimat – m.in. szafy gdańskie, ławy skrzyniowe oraz portrety królów elekcyjnych. Zwiedzający mogą także wejść na wieżę, z której roztacza się malowniczy widok na okolicę.

Z zamkiem w Liwie wiąże się również legenda o Żółtej Damie, niegdyś pięknej żonie starosty niesłusznie oskarżonej o zdradę i skazanej na śmierć. Według opowieści jej duch, ubrany w długą żółtą suknię, błąka się po murach twierdzy podczas pełni księżyca, próbując dowieść swojej niewinności. To dodatkowy powód, aby zaplanować wizytę właśnie na ten czas i samemu przekonać się, czy zjawa rzeczywiście się ukazuje.

Zamek w Czersku – królowa Bona i jajo wywerny

fot. G. Gerek (archiwum UMWM)

Choć z dawnej, potężnej warowni w Czersku przetrwały jedynie ruiny, wciąż jest to miejsce, które warto zobaczyć. Położone niespełna 40 km od Warszawy, idealnie nadaje się na jednodniową wycieczkę pełną historii i niezwykłych opowieści.

W czasach rozbicia dzielnicowego zamek pełnił funkcję stolicy Mazowsza i był siedzibą książąt mazowieckich. Rezydowała tu także królowa Bona, która miała na zamkowych schodach zgubić naszyjnik z pereł. Od tamtej pory, jak głoszą opowieści, jej duch wciąż krąży po zamku, próbując odnaleźć zagubione perły.

Dziś zamek w Czersku to przestrzeń pełna atrakcji i wydarzeń idealnych dla rodzin z dziećmi. Regularnie odbywają się tu pokazy rycerskie, rekonstrukcje bitew oraz liczne warsztaty, takie jak mielenie mąki czy nauka łucznictwa. Dzieci mogą tu spróbować swoich sił w tych różnych aktywnościach, a nawet stoczyć bezpieczny pojedynek na miecze.

Z zamkiem związana jest także inna historia – opowieść o wywernie, stworzeniu znanym ze średniowiecznych bestiariuszy. Według podania pewnego dnia pojawiła się ona nad polami Czerska. Nie przypominała jednak groźnego smoka wawelskiego, a miała zupełnie inną zdolność: potrafiła sprowadzać wodę. Dzięki temu wszędzie, gdzie się pojawiała, panowała wilgoć i nie brakowało deszczu. Mieszkańcy, widząc jej dobroczynny wpływ, pozwolili jej założyć gniazdo w pobliżu zamku. W dawnej wieży więziennej można dziś zobaczyć zrekonstruowane jajo, które, według legendy, miało tam pozostać po tej niezwykłej istocie.

Malownicze położenie zamku to kolejny powód, aby tu zajrzeć. Usytuowany w sąsiedztwie Jeziora Czerskiego, przez cały rok oferuje idealne warunki do spokojnych, rodzinnych spacerów, a w cieplejszym okresie – także do rowerowych przejażdżek.

Zamek w Ciechanowie – pies strażnik i księżniczka Żabusia

fot. G. Gerek (archiwum UMWM)

Ruiny zamku w Ciechanowie to jedne z najlepiej zachowanych średniowiecznych warowni na Mazowszu. Ta XIV-wieczna budowla wciąż robi wrażenie, a wizyta tutaj świetnie sprawdzi się jako rodzinna, jednodniowa wycieczka za miasto.

Na terenie zamku dostępnych jest kilka atrakcji, które pozwalają jeszcze lepiej poznać przeszłość. Ekspozycja archeologiczna prezentuje przedmioty codziennego użytku, narzędzia i broń odkrytą podczas wykopalisk. W Muzeum Ciechanowskim można poznać historię regionu oraz samej twierdzy, a w zbrojowni zobaczyć repliki rycerskich zbroi ważących nawet 20-30 kg.

Z zamkiem w Ciechanowie wiążą się także dwie niezwykle barwne legendy. Według jednej z opowieści, spisanej w XIX wieku przez Wincentego Gawareckiego, w ruinach warowni pojawia się wielki czarny pies, strzegący skarbu ukrytego w podziemiach. Nie jest jednak groźny – jego zadaniem jest jedynie pilnowanie zamkowych tajemnic i odstraszanie intruzów.

Druga legenda opowiada o Żabusi, która była piękną, ale niemiłą córką strażnika. Gdy odrzucił ją narzeczony, Żabusia w noc świętojańską spotkała staruszkę niosącą chrust, jednak nie zaoferowała jej pomocy. Staruszka, która okazała się leśną wróżką, zamieniła ją za karę w żabę. Od tamtej pory Żabusia skacze po dziedzińcu zamku, a zaklęcie może zdjąć jedynie ktoś, kto odważy się ją pocałować.

W zamku przez cały rok prowadzone są także warsztaty edukacyjne, które mogą być szczególnie atrakcyjne w okresie zimowym i podczas ferii. Jedną z ciekawszych ostatnich inicjatyw były zajęcia, podczas których dzieci mogły wziąć udział w mini-wykopaliskach, poznać repliki odkrywanych na zamku zabytków i spróbować swoich sił w pracy młodego archeologa.