W Dessau rozpoczynają się obchody stulecia stylu Bauhaus

Sto lat temu Bauhaus przeniósł się do Dessau. Od września 2025 r. w Saksonii-Anhalt rozpoczną się obchody jubileuszu tego stylu. W programie wystawy, konferencje i festiwale.

Artystyczno-rzemieślniczy styl Bauhaus został stworzony przez Waltera Gropiusa w 1919 roku w Weimarze. Pięć lat później partia konserwatywna w Turyngii wygrywa wybory parlamentarne i pod koniec 1924 roku obcina fundusze tej szkoły designu. Gropius miał oferty z kilku niemieckich landów, by przenieść swoją uczelnię. Najbardziej interesująca okazała się oferta z Dessau, przemysłowego miasta nad Łabą. Od tego czasu mówimy o prawdziwym rozwoju stylu, chociaż powoli zmieniał on orientację z czasochłonnych projektów rzemieślniczych na rozwój prototypów gotowych do masowej produkcji. Nadal jednak Bauhaus zachowuje swoje podstawowe założenia. Prostota. Precz z krzywymi liniami. Koniec z ornamentami i ozdobami. Niech żyje funkcjonalność! Budynki budujemy z ze stali, cementu, żelaza, aluminium, szkła. Kolory? Oszczędne. Ale to właśnie wtedy po raz pierwszy m.in. powstała idea, by budynki użyteczności publicznej miały swoje barwy inne na każdym piętrze. Pamiętajmy o tym zostawiając auto na wielopoziomowym parkingu. Łatwo zapomnieć numer piętra; kolor raczej pamiętamy.

Nocleg w obiekcie z listy UNESCO

Dessau jako siedziba Bauhausu przetrwała siedem lat. Znowu doszła do głosu polityka: do głosu doszli narodowi socjaliści. Ale przez te siedem lat szkoła projektowa na tyle odcisnęła swoje piętno w sztuce i architekturze współczesnej, że w 2017 r. wpisano Dessau na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Jest tu kilka istotnych dla nurtu budynków. Na czoło wysuwa się siedziba główna Bauhausu. Manufaktura i warsztat zaprojektowane były oszczędnie. Nawet okna – z pojedynczymi szybami – otwierane były jedną dźwignią. Jak w fabrykach. Teraz organizowane są tu wystawy i warsztaty a także koncerty w specjalnie przystosowanej sali. Chętni mogą zobaczyć gabinet dyrektorski. Dzisiejsi prezesi raczej by tak nie udekorowali swojej siedziby, a na pewno podłoga nie byłaby z czegoś przypominającego linoleum. W Bauhausie, z charakterystycznymi balkonami możemy nawet przenocować.

W ilu obiektach z listy UNESCO jest to możliwe? Miejsce przypomina bardziej luksusowy hostel, niż zwykły hotel. Ale doskonale się wpisuje w ideę minimalizmu.  Możemy się też na własnej skórze przekonać o niedogodnościach oszczędnego budowania. Pojedyncze szyby, które zastosowano nie izolują ani w upalne lato ani tym bardziej w mroźne zimy. Jednak nocleg tutaj wszyscy miłośnicy Bauhausu uznają za jedno z najbardziej niezwykłych przeżyć.

Domy Mistrzów i Kornhaus

Wydaje się, że te niedogodności znikają w Domach Mistrzów. Prywatne wille dla nauczycieli były już bardziej przemyślane. Duże powierzchnie, mniejsze okna stanowiły lepszą izolację zarówno w czasie upałów jak i mrozów. Poza tym położenie w sosnowym zagajniku sprawia, że nie czujemy się jak w mieście. Raczej na letnisku. W dodatku konstrukcja domów pozwalała artystom na działalność w pracowni.

Być może malarzom obytym z rozpuszczalnikami nie przeszkadzał już ostry zapach podłogi, podobny do aromatu gabinetu dyrektorskiego. Inaczej Paul Klee, Wassily Kandinsky, Lyonel Feininger czy Laszlo Moholy-Nagy pewnie nie przyjęliby posady nauczycieli i mistrzów młodych adeptów nowego nurtu. Wśród innych budynków Bauhausu w Dessau uwagę zwracają także osiedla mieszkaniowe, Dom Stalowy czy Kornhaus. To popularna restauracja w kształcie statku, zbudowana na miejscu dawnego spichlerza tuż nad Łabą. Ponieważ to miejsce było i tak popularnym celem pikników i rekreacji, więc od razu zyskało dużą popularność. Lokal działający od 1930 roku popularny jest do dziś: w sobotni wieczór lepiej jest zrobić rezerwację.

Prostota Muzeum Bauhausu

Wizyta w Dessau nie byłaby pełna bez odwiedzin Muzeum Bauhausu. Budynek w którym obecnie mieści się placówka w pełni czerpie z idei założycieli nurtu. Prosta, zwykła bryła postawiona została w centrum miasta. W środku prócz wystaw czasowych klasyczne przykłady mebli zaprojektowanych – tak jak cały nurt – minimalistycznie. Na czoło wybijają się krzesła czy szafki z giętych stalowych rurek. Klasyczny, prosty kształt ma swoją cenę. Snobistyczni koneserzy zapłacą nawet tysiąc euro za sztukę zwykłego -wydawałoby się – siedziska. A jeśli już mamy dość prostych linii, minimalizmu i nowoczesności to warto odwiedzić Anhaltische Gemaldgalerie w pałacyku/zamku Georgium w parku w Dessau. Sztuka współczesna też jest tu obecna w czasie wystaw czasowych. Jest nawet jedno czy dwa dzieła Paula Klee i Wassily Kandinsky’ego. Ale główna część wystawy to arcydzieła Lucasa Cranacha Starszego i innych mistrzów renesansu. Miła odmiana po prostocie Bauhausu.

Niektóre imprezy z okazji obchodów stulecia Bauhausu organizowane przez Fundację Bauhaus Dessau

• 4-7 września 2025 – Uroczyste otwarcie festiwalem ,,To the Core. Bauhaus Dessau 100″
• od 26 września 2025 – wycieczki Niewidzialny Bauhaus Dessau
• 22 października -12 listopada 2025 – awangardowe filmy pod hasłem ,,Azotan. Srebro. Światło”
• 4 grudnia 2025 -31 stycznia 2027 – wystawa ,,Bakelit. Glazura. Kolor”
• Od 28 marca 2026 seria wystaw w różnych lokalizacjach w Dessau
• 4 września 2026 Bauhaus Festival ,,Flip. Beat. Shape”

Dodatkowo miasto Dessau-Rosslau organizuje też swoje imprezy

• od 28 stycznia 2026 r. comiesięćzne wykłady ,,1925 – Bauhaus przybywa do Dessau”
• 19 września 2025 roku odbędzie się się premiera spektaklu baletowego Zielony Stół i Walce z choreografiami Stefano Giannettiego i Kurta Joossa

Więcej informacji na stronach Fundacji Bauhaus Dessau

W Saksonii-Anhalt byliśmy na zaproszenie Niemieckiej Centrali Turystyki