Kanał Elbląski: inżynieryjny cud pośród Mazur Zachodnich

W sercu Mazur Zachodnich skrywa się jedyna w swoim rodzaju i nietypowa atrakcja – Kanał Elbląski. To dzieło hydrotechniki, które po ponad 150 latach od powstania wciąż przyciąga turystów. Jednym z ważniejszych punktów na wodnym szlaku jest Pochylnia Buczyniec, gdzie przy użyciu unikalnych mechanizmów rozpoczyna się rejs statkiem po kanale.

Kanał Elbląski to najdłuższy polski kanał żeglowny, rozciągający się na przestrzeni 152 km. Od jego budowy minęło ponad 150 lat i wciąż jest czynny. Pochylnie działające nieprzerwanie od ponad wieku, stanowią niemalże cud inżynierski, będąc jedynymi urządzeniami tego typu, które są wciąż w użyciu.

100 metrów różnicy między śluzą w Miłomłynie a Jeziorem Druzno

Ciekawostką jest fakt, że dokumentacja związana z budową kanału była opracowywana już w latach 20. XIX wieku. Architekt Georg Jacob Steenke, który odpowiadał za projekt, odrzucił pierwotny pomysł budowy 32 śluz. Głównym problemem był znaczący spadek poziomu wody, sięgający prawie 100 metrów, pomiędzy śluzą w Miłomłynie a Jeziorem Druzno. Rozwiązanie tego wyzwania okazało się być triumfem dla samej inżynierii, jak i kreatywności. Pochylnie, które zastąpiły tradycyjne śluzy, umożliwiają przemieszczanie statków za pomocą specjalnych wózków poruszających się po torach.

Pochylnia Buczyniec jest punktem rozpoczynającym podróż po szlaku. Głośny gong to sygnał oznaczający gotowość do przeniesienia statku na wózku i pokonania różnicy poziomów. Co ciekawe, wózek, który przenosi statki to ten sam, który służył już 160 lat temu. Podróży Kanałem Elbląskim towarzyszą historie, anegdoty i tajemnice tego miejsca opowiadane przez kapitana i bosmana, a cała trasa wiedzie przez malownicze miasta i wsie, ukazując piękno regionu.

Innymi atrakcjami Kanału Elbląskiego są jego kolejne historyczne pochylnie, wyposażone w unikalny system, zwany „suchym grzbietem”. Pochylnie w Kątach, Oleśnicy, Jeleniach i Całunach pozwalają statkom pokonywać różnice poziomów lustra wody.

Statki są przenoszone na wózkach ciągniętych po torowisku, napędzanych przez stalowe liny poruszane siłą kół, które z kolei napędzane są przez wodę. Ostatnia z tych pochylni, Całuny, wyposażona jest w turbinę wodną Francisa. W takiej właśnie turbinie woda z górnego zbiornika rozprowadza się równomiernie na łopatki kierownicze, przyspieszając i napędzając wirnik roboczy. Wycieczka Kanałem Elbląskim to wyjątkowa podróż w czasie, gdzie historia spotyka się z innowacją, a natura splata się z technologią.

fot. WS

Krajobraz wokół kanału

Kanał Elbląski otoczony jest przez wyjątkowych walorów przyrodę. Dzięki temu objęto go ochroną prawną jako Obszar Chronionego Krajobrazu. Parki Krajobrazowe Wysoczyzny Elbląskiej na północy i Pojezierza Iławskiego na południu stanowią idealne miejsce dla miłośników natury. Sam rezerwat Jezioro Druzno jest rajem dla ptaków i obszarem ochrony ptaków Natura 2000. W miastach znajdujących się w okolicy kanału, takich jak Iława, Ostróda, Pasłęk i Elbląg można przez resztę wycieczki po Mazurach Zachodnich odkrywać zabytki oraz korzystać z wielu atrakcji turystycznych.