Mazowsze nie wykorzystuje w pełni swoich atutów turystycznych. MROT przedstawia wyniki audytu

fot. MO

Mazowsze przyciąga miliony turystów, jednak potencjał regionu wciąż nie jest w pełni wykorzystywany. Z audytu przeprowadzonego na zlecenie Mazowieckiej Regionalnej Organizacji Turystycznej wynika, że największymi barierami są niewystarczająca promocja niektórych z subregionów, ograniczona dostępność części atrakcji oraz brak powiązania ich w spójną ofertę. Opracowanie wskazuje również możliwości rozwoju nowych produktów turystycznych, które mogłyby zachęcić odwiedzających do odkrywania mniej znanych zakątków województwa.

Mazowiecka Regionalna Organizacja Turystyczna zaprezentowała w listopadzie wyniki audytu potencjału turystycznego województwa mazowieckiego, który był prowadzony w regionie przez ostatnie 2 lata. Dokonano go w ramach projektu pt. „Badanie i ocena potencjału turystycznego województwa mazowieckiego”, realizowanego przez firmę Synergia.

Stowarzyszenie zdecydowało o przeprowadzeniu audytu w celu zebrania aktualnych informacji o walorach, atrakcjach, produktach, zasobach i infrastrukturze mających wpływ na kształtowanie oferty turystycznej regionu, jej rozwijanie i zarządzanie nią, a także aby podsumować zebrane dane i informacje i opracować je w postaci raportu. Osiągnięciu tych celów służyły szeroko zakrojone badania i analizy dokonane w oparciu m.in. o statystyki, raporty, dokumenty strategiczne, inwentaryzację atrakcji i infrastruktury, a także wywiady z ekspertami i interesariuszami lokalnego rynku turystycznego. Aby zebrać jak najdokładniejsze dane, audyt prowadzono w trzech obszarach: potencjału turystycznego regionu Mazowsza jako całości, potencjału turystycznego subregionów oraz rekomendacji dotyczących produktów turystycznych.

„Projekt był innowacyjny pod względem kompleksowości podejścia do województwa mazowieckiego i turystyki. Mimo zastosowania tradycyjnych metod badawczych, zajmując się kompleksowo trzema obszarami, przedstawił obraz Mazowsza, który często rysował się podświadomie praktykom, np. pracującym w MROT i jego członkom. Potwierdził wiele tez, ale pokazał też wiele kierunków i rozwojowych miejsc, które będą mogły stanowić w przyszłości ciekawą propozycję dla turystów” – mówił podczas prezentacji wyników audytu Michał Basiński, odpowiedzialny za przeprowadzenie badań.

Mazowsze sprawdza się na weekend

Zgodnie z dostępnymi danymi turystyka na Mazowszu to około 7 mln turystów korzystających z obiektów noclegowych, nieco ponad 11 mln udzielonych noclegów (dane za 2024 rok) oraz 1,6 noclegu na korzystającego (odnosi się do pobytu w obiekcie). Lokomotywą turystyczną regionu jest Warszawa pełniąca trzy role w turystyce województwa. Jest bowiem celem przyjazdów turystów (zagranicznych, krajowych i z samego Mazowsza), jest również rynkiem mieszkańców, którzy jeżdżą po regionie i poza niego, a jednocześnie tzw. bramą do Mazowsza – pierwszym przystankiem dla obcokrajowców w podróży po regionie (np. po Szlaku Chopinowskim).

Choć region nie ma gór czy dostępu do morza, jest mocno zróżnicowany krajobrazowo i kulturowo, co może stanowić wabik dla odwiedzających. Obecnie odbiorcami oferty turystycznej Mazowsza są przede wszystkim jego mieszkańcy (5,5 mln), którzy podróże po regionie realizują głównie w weekendy. Z audytu wynika, że barierami w pełniejszym wykorzystaniu przez nich potencjału turystycznego regionu są niewielka wiedza na temat możliwości spędzania wolnego czasu oraz ograniczona dostępność komunikacyjna niektórych atrakcji. Rekomendowano zatem wzmocnienie działalności promocyjnej oraz zadbanie o poprawę dostępności komunikacyjnej, a w szerszym zakresie – wprowadzanie wszelkich ułatwień, które mogą pomóc potencjalnym turystom w zaplanowaniu podróży w dane miejsce.

Dziewięć subregionów, różne możliwości rozwoju 

W ramach audytu autorzy wyodrębnili również dziewięć subregionów Mazowsza, kierując się ich walorami i atrakcyjnością turystyczną. Poza Warszawą są to powiaty metropolitalne wielofunkcyjne: warszawski zachodni (okolice Kampinosu, Modlina, Konstancina-Jeziornej i Czerska) i wschodni (okolice Zegrza, pasmo otwockie, Mińsk Mazowiecki); powiat żyrardowski jako wieloośrodkowy powiat rekreacyjno-kulturowy; powiaty radomski i płocki jako powiaty miejsko-kulturowe z aktywnym otoczeniem oraz powiaty ciechanowski, ostrołęcki i siedlecki jako powiaty kulturowo-krajobrazowe, rozproszone.

Autorzy zwracali uwagę na duży potencjał każdego subregionu, w tym różnorodność atrakcji i rozbudowane usługi. Jednocześnie punktowali brak połączenia atrakcji z innymi usługami, problemy z dostępem do atrakcji czy słabe powiązanie pobytu z ofertą w otoczeniu. W przypadku powiatów radomskiego i płockiego wskazali natomiast na kwestie wizerunkowe. Obydwa miasta, mimo że są atrakcyjne turystycznie i dysponują rozbudowaną ofertą dla odwiedzających, zdają się pozostawać poza zasięgiem zainteresowania turystów. Zdaniem Piotra Lutka w przypadku Płocka to kwestia braku mentalnej dostępności, która przejawia się tym, że nie jest on przywoływany przez turystów w pamięci przy większości motywacji turystycznych.

„Dzisiaj Płock nie jest w koszyku wybieranych. Czy chce się przeżyć coś romantycznego, czy potrzebuje odmiany w postaci aktywności z wodą, czy chce się zagłębić w historii, w żadnej z tych kategorii entry pointów Płock nie jest w pierwszej piątce/siódemce wybieranych” – mówił ekspert.

Z kolei Radom jest obładowany negatywnymi skojarzeniami, co utrudnia mu walkę o turystę. W obydwu przypadkach należy więc najpierw zadbać o wzmocnienie/zmianę wizerunku, aby można było rozpocząć skuteczną pracę nad pozyskaniem odwiedzających.

Nowe oferty tematyczne mogą przyciągnąć turystów

Trzeci z badanych obszarów dotyczył produktów turystycznych funkcjonujących na terenie Mazowsza. Audytorzy wyodrębnili 15 produktów i grup ofert, z czego funkcjonowanie czterech: Szlaku Chopinowskiego, Szlaku Książąt Mazowieckich, Industrialnego Mazowsza oraz Szlaku Jabłkowego zostało potwierdzone. Dziewięć produktów: Mazowiecki Szlak Literacki, Wielki Gościniec Litewski, Szlak Frontu Wschodniego I Wojny Światowej na Mazowszu, Szlak Bitwy Warszawskiej 1920 r., Szlak Folkloru i Smaków Mazowsza, Mazowsze na Filmowo, Skarbiec Mazowiecki, Weekend z Termami Mszczonów oraz Mazowiecki Szlak Tradycji uznano za produkty częściowo funkcjonujące, zaś dwa ostatnie: W kręgu Żydowskiego Dziedzictwa na Mazowszu oraz Kajakowe Szlaki Mazowsza uznano za funkcjonujące, ale bez potwierdzonej ciągłości, akcentując potrzebę wzmocnienia współpracy między operatorami poszczególnych usług funkcjonujących w ramach tych produktów.

Audytorzy pokusili się też o stworzenie koncepcji nowych produktów turystycznych, które mogłyby stanowić uzupełnienie obecnej oferty turystycznej Mazowsza. Wśród propozycji znalazł się m.in. szlak Grand Tour Mazovia umożliwiający poznanie najważniejszych atrakcji regionu; Smakowite Mazowsze, czyli podróże do miejsc związanych z produkcją lokalnych produktów i wyrobów; Odkrywcy Mazowsza – oferta skierowana do placówek edukacyjnych, obejmująca wizyty np. w centrach nauki; oraz Mazowsze w formie – produkt dedykowany osobom łączącym aktywny wypoczynek, w tym udział w amatorskich wydarzeniach sportowych, z odpoczynkiem.

Audyt to dopiero początek dalszych prac

Autorzy podkreślali, że audyt dostarczył wiedzy i inspiracji do tego, żeby rozwijać turystykę na Mazowszu w sposób bardziej świadomy i efektywny. Jego stworzenie nie kończy prac koncepcyjnych i analitycznych, jakie powinni realizować interesariusze lokalnego rynku turystycznego. Rekomendowali prowadzenie badań dotyczących m.in. motywacji turystów w kontekście podróży po Mazowszu, w tym wyjazdów do Warszawy jako najważniejszego celu turystycznego w regionie; analizy pilotażowego wdrażania nowych produktów turystycznych oraz monitorowanie wskaźnika JST w zakresie turystyki, rozpoznającego zależności między działaniami samorządów w tym obszarze a skalą ruchu turystycznego.